Kerndoelen voortgezet onderwijs

27-2-2015

De meest direct met burgerschap verbonden kerndoelen voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs staan in het leergebied mens en maatschappij. Onderstaande vier kerndoelen richten zich op meningsvorming, omgaan met diversiteit, democratie en politiek en Europese samenwerking:

  • De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties en verschijnselen, daarover een beargumenteerd standpunt in te nemen en te verdedigen, en daarbij respectvol met kritiek om te gaan (kerndoel 36).
  • De leerling leert over overeenkomsten, verschillen en veranderingen in cultuur en levensbeschouwing in Nederland, leert eigen en andermans leefwijze daarmee in verband te brengen, en leert de betekenis voor de samenleving te zien van respect voor elkaars opvattingen en leefwijzen, en leert respectvol om te gaan met seksualiteit en met diversiteit binnen de samenleving, waaronder seksuele diversiteit.(kerndoel 43).
  • De leerling leert op hoofdlijnen hoe het Nederlandse politieke bestel als democratie functioneert en leert zien hoe mensen op verschillende manieren bij politieke processen betrokken kunnen zijn (kerndoel 44).
  • De leerling leert de betekenis van Europese samenwerking en de Europese Unie te begrijpen voor zichzelf, Nederland en de wereld (kerndoel 45).

Ook andere kerndoelen uit dit leergebied kunnen in verband gebracht worden met burgerschap indien die kerndoelen geïnterpreteerd worden vanuit een burgerschapsperspectief. Zo kan kerndoel 37 (historische basiskennis en de tien tijdvakken) gebruikt worden om het ontstaan van de pluriforme democratische rechtsstaat uit te leggen en het verschil tussen de huidige samenleving en dictaturen zoals het nationaal socialisme. Kerndoel 39 (onderzoek doen) kan eveneens worden toegepast op een aspect van burgerschap. Kerndoel 42 (inzicht in de eigen omgeving) biedt een kans om in te gaan op zorg voor de omgeving en beïnvloeding van lokale besluitvorming. Kerndoel 47 (oorlog, vrede en mensenrechten) kan burgerschap in een breder internationaal perspectief plaatsen en legt een relatie met het belang van mensenrechten in een democratische samenleving.

Burgerschapsonderwijs heeft daarnaast raakvlakken met andere leergebieden in het de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Nederlands vormt daarbij een goede basis bestaande uit vaardigheden die van belang zijn voor burgerschap zoals: `het omgaan met informatiebronnen' (kerndoel 5), 'overleggen en discussiëren' (kerndoel 6), 'fictie en non-fictie' waaronder het 'uitbreiden van de belevingswereld'(kerndoel 8).